काठमाण्डु — जेनजी आन्दोलनबाट उदाएका युवा अभियन्तामध्येका एक पुरुषोत्तम यादव पछिल्लो समय राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा)मा प्रभावशाली राजनीतिक भूमिकासहित स्थापित हुँदै गएका छन्। आन्दोलनको अग्रपंक्तिबाट सार्वजनिक जीवनमा परिचित बनेका यादवलाई रास्वपा सभापति रवि लामिछानेनिकट राजनीतिक व्यक्तित्वका रूपमा समेत हेर्न थालिएको छ। पार्टीले उनलाई सहमहामन्त्रीमा मनोनित गरेपछि उनको राजनीतिक यात्रा थप चर्चाको केन्द्रमा आएको छ।
जेनजी आन्दोलनको सुरुआती चरणदेखि नै सक्रिय रहेका यादवले युवाको असन्तुष्टि र राजनीतिक परिवर्तनको चाहनालाई संगठित अभियानका रूपमा अघि बढाउन भूमिका निर्वाह गरेका थिए। आन्दोलनपछि सडकमा देखिएको युवा ऊर्जा र असन्तुष्टिलाई संस्थागत राजनीतिक शक्तिसँग जोड्नुपर्ने धारणा राख्दै उनी दलगत राजनीतितर्फ अघि बढेका हुन्।
यही क्रममा यादव रास्वपा सभापति रवि लामिछानेसँग नजिकिए। आन्दोलनबाट उदाएका युवालाई राजनीतिक नेतृत्वमा स्थान दिनुपर्ने बहस चलिरहेका बेला रास्वपाले पनि यादवलाई मधेशमा संगठन विस्तार र युवा परिचालनका लागि महत्वपूर्ण भूमिकामा अघि सारेको देखिन्छ। सहमहामन्त्रीमा मनोनयनले पार्टीभित्र उनको जिम्मेवारी र राजनीतिक हैसियत थप स्पष्ट पारेको छ।
रवि–बालेन सहकार्यका लागि सक्रिय पहल
यादवको राजनीतिक यात्रामा सबैभन्दा बढी चर्चा पाएको अर्को पक्ष भनेको रवि लामिछाने र प्रधानमन्त्री वालेन्द्र शाह ‘बालेन’बीच सहकार्य र राजनीतिक एकताको पहल हो।
रवि र बालेनबीच सहकार्य आवश्यक रहेको धारणा राख्दै यादवले सार्वजनिक रूपमा अभियानसमेत अघि बढाएका थिए। नयाँ पुस्ताबाट उदाएका दुई प्रमुख राजनीतिक शक्तिबीच सहकार्य हुन सके मुलुकको राजनीतिक दिशामै परिवर्तन ल्याउन सकिने उनको तर्क थियो।
त्यसक्रममा उनले दुई पक्षबीच संवाद र सहकार्यको वातावरण निर्माण गर्न विभिन्न तहमा पहल गरेको बताइन्छ। यही भूमिकाका कारण यादवलाई कतिपयले **‘रवि–बालेन सहकार्यका सूत्रधार’**का रूपमा समेत चित्रण गर्ने गरेका छन्।
संकटको समयमा रविसँगको सम्बन्ध थप प्रस्ट
रवि लामिछाने राजनीतिक तथा कानुनी संकटमा परेका बेला यादवले देखाएको सक्रियताले पनि उनको राजनीतिक सम्बन्धलाई थप चर्चामा ल्याएको थियो। लामिछाने जेलमा रहेका बेला यादव उनलाई भेट्न जेलसम्म पुगेका थिए। सार्वजनिक रूपमा देखिएको उक्त भेटलाई रविसँग यादवको निकट राजनीतिक सम्बन्धको एउटा महत्वपूर्ण उदाहरणका रूपमा लिइएको छ।
जेनजी आन्दोलनका क्रममा समेत यादव सक्रिय भूमिकामा थिए। गत २३ भदौमा भएको प्रदर्शनका लागि जिल्ला प्रशासन कार्यालय, काठमाण्डुमा अनुमति लिनेमध्ये उनी एक रहेको बताइएको छ। आन्दोलनमा सक्रिय भूमिका निर्वाह गरेका युवामध्ये रास्वपामा औपचारिक रूपमा प्रवेश गर्ने प्रारम्भिक अभियन्तामध्ये यादवलाई अगाडि राखिन्छ।
पत्रकारिता पृष्ठभूमिबाट राजनीतिक अभियानसम्म
राजनीतिमा सक्रिय हुनुअघि यादवले भारतमा पत्रकारिता अध्ययन गरेका थिए। पत्रकारिताको पृष्ठभूमिले उनलाई सञ्चार, जनसम्पर्क, युवा परिचालन तथा राजनीतिक अभियान सञ्चालनमा थप अनुभव दिएको देखिन्छ।
आन्दोलनका क्रममा सामाजिक सञ्जाल, सार्वजनिक संवाद र युवा परिचालनलाई प्रभावकारी ढंगले प्रयोग गर्ने उनको शैलीले पनि उनलाई अन्य अभियन्ताबाट अलग पहिचान दिलाएको थियो। आन्दोलनपछि त्यही अनुभवलाई राजनीतिक संगठन र अभियानमा प्रयोग गर्ने प्रयास उनले अघि बढाएका छन्।
मधेशमा रास्वपाको संगठन विस्तारमा नयाँ जिम्मेवारी
रास्वपाले पछिल्लो समय मधेश प्रदेशमा आफ्नो संगठनात्मक उपस्थिति विस्तारलाई प्राथमिकतामा राखेको छ। मधेशमा युवा पुस्तामाझ नयाँ राजनीतिक सन्देश पुर्‍याउने, संगठन विस्तार गर्ने र आगामी निर्वाचनका लागि जनाधार बलियो बनाउने रणनीतिमा यादवको भूमिका महत्वपूर्ण हुनसक्ने पार्टीभित्र चर्चा छ।
विशेषगरी आन्दोलनबाट राजनीतिमा आएका युवालाई पार्टी संगठनसँग जोड्ने र नयाँ पुस्तालाई निर्वाचन केन्द्रित अभियानमा परिचालन गर्ने जिम्मेवारीमा यादवलाई अघि सारिन सक्ने आकलन गरिएको छ।
आन्दोलनको नेतृत्वबाट पार्टीको केन्द्रीय नेतृत्वसम्म
नेपालको पछिल्लो राजनीतिक परिवेशमा जेनजी आन्दोलनले नयाँ पुस्ताको राजनीतिक चेतना र नेतृत्वको बहसलाई तीव्र बनाएको छ। त्यही आन्दोलनबाट सार्वजनिक पहिचान बनाएका यादव छोटो समयमै राजनीतिक दलको केन्द्रीय नेतृत्व तहमा पुग्नु आफैंमा महत्वपूर्ण राजनीतिक घटनाक्रमका रूपमा हेरिएको छ।
सडक आन्दोलनबाट स्थापित युवा नेतृत्वलाई पार्टी संरचनाभित्र स्थान दिने र त्यसलाई आगामी निर्वाचनको राजनीतिक रणनीतिसँग जोड्ने रास्वपाको प्रयासमा यादवको भूमिका अब थप महत्वपूर्ण हुने देखिन्छ।
यद्यपि, आन्दोलनबाट प्राप्त लोकप्रियता र पार्टीभित्रको जिम्मेवारीलाई दीर्घकालीन राजनीतिक प्रभावमा रूपान्तरण गर्नु उनका लागि मुख्य चुनौती हुनेछ। आन्दोलनको ऊर्जा, युवाको अपेक्षा र पार्टी संगठनबीच सन्तुलन कायम गर्दै अघि बढ्न सके यादवले नेपाली राजनीतिमा आफ्नो छुट्टै राजनीतिक पहिचान स्थापित गर्ने अवसर पाउनेछन्।
यसरी हेर्दा, जेनजी आन्दोलनको अग्रपंक्तिबाट रास्वपाको सहमहामन्त्रीसम्मको पुरुषोत्तम यादवको यात्रा केवल व्यक्तिगत राजनीतिक उन्नतिको कथा नभई आन्दोलनबाट जन्मिएको युवा नेतृत्व कसरी दलगत राजनीतिको केन्द्रमा प्रवेश गरिरहेको छ भन्ने पछिल्लो नेपाली राजनीतिक परिवर्तनको एउटा प्रतिनिधि उदाहरणसमेत बनेको छ।